in ,

Kutup Yıldızı’nın Sırları

KUTUP YILDIZI

Dünya kendi ekseni çevre­sinde döndüğünden, yeryüzündeki bir gözlemciye gökyüzü dönüyormuş gibi gelir ve geceleri yıldızlar birtakım çemberler üzerinde yavaş yavaş hareket ediyormuş gibi görünür. Kuzey yarım kürede, bu çemberlerin tam Kuzey Kutbunun üstünde bulunan merkezine kuzey gök kutbu denir. Kuzey gök kutbu noktasında ya da bu noktanın çok yakınında bulunan yıldıza da Kuzey Yıldızı denir. Günümüzde bu konumda bulunan yıldız, Demirkazık ya da Latince adıyla Polaris’tir.

Kutup Yıldızını bulmak çok kolaydır; cez­ve biçimindeki Büyükayı takımyıldızında, cezvenin ucundaki iki yıldız Kutup Yıldızı’na yöneliktir, onunla aynı hizadadır. Kutup Yıldızı, hemen hemen tam olarak gerçek kuzey yönünü gösterir.

Kutup Yıldızı, Küçükayı takımyıldızının en parlak yıldızıdır. Kutup Yıldızı aslında üçlü bir yıldız grubudur; bunlardan Polaris dışın­daki öbür ikisi de çıplak gözle görülebilir; bu iki yıldızdan daha parlak olanı ise bir çift yıldızdır, yani birbiri çevresinde dolanan ikili bir yıldız sistemidir. Ama bu çift yıldızı oluşturan yıldızlar, ancak bir spektroskopla incelendi­ğinde birbirinden ayırt edilebilir. Astronom­lar, bu aygıtta gözlenen Doppler etkisi saye­sinde, yıldızların birbirinin çevresinde nasıl dolandığını belirlerler.

Kutup Yıldızı her zaman Polaris değildi. Dünya’nın ekseni her 26 bin yılda bir uzayda bir tam daire çizer; astronomide bu olaya yalpalama denir. Yalpalama nedeniyle Dün­ya’nın ekseninin yönü değiştiğinden, zaman zaman başka yıldızlar Kutup Yıldızı durumu­na gelir. Yaklaşık 12 bin yıl önce Kutup Yıldızı, Çalgı takımyıldızındaki Vega adlı yıldızdı. Polaris’ten çok daha parlak bir yıldız olan Vega, yaklaşık 12 bin yıl sonra yeniden Kutup Yıldızı olacaktır.

Güney yarım kürede, Kutup Yıldızının karşı­lığı olacak herhangi bir “Güney Yıldızı” yoktur. Güney gök kutbu günümüzde, pek göze çarpmayan bir takımyıldız olan Sekizlik’in içinde yer alır. Güney haçı takımyıldızı, Güney Kutbunun yönünü gösterir.

Değerlendirmek ister misiniz?

0 points
Upvote Downvote

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Kürek Sporu Nedir? Nasıl Oynanır?

Pofuduk ADATAVŞANI