in , ,

Kepler ve Yasaları

KEPLER, Johannes (1571-1630). Çağdaş as­tronominin kurucularından biri olan Johan­nes Kepler, günümüzde Almanya Federal Cumhuriyeti’nin güneyinde bulunan Weil’de doğdu. Üç yaşındayken geçirdiği çiçek hasta­lığı, önceden de iyi olmayan sağlığını daha da kötüleştirdi; ellerinde ve gözlerinde kalıcı bo­zukluklara neden oldu. Bu sağlık engeline karşın Tübingen Üniversitesi’ne giren Kepler, iyi bir bilgin olarak kendini gösterdi. Çalışma­ları ölümünden 50 yıl sonra tanınmaya başla­mış olan Polonyalı astronom Kopernik’in as­tronomi kuramlarını Tübingen’de öğrendi

Kepler, 1594’te Avusturya’daki Graz Üniversitesi’nde matematik profesörü oldu. Ça­lışmalarının büyük bölümünün astronomiy­le ilgili olması, ünlü Danimarkalı astronom Tycho Brahe’yle tanışmasına yol açtı. Kepler, Graz’da ancak dört yıl kaldı; sonra Tycho’nun araştırma grubunda yer alması için çağrıldı. O sırada İmparator II. Rudolf’un saray matema­tikçisi olan Tycho, Prag yakınlarındaki bir gözlemevini yönetiyordu. Tycho’nun 1601’de ölümünden sonra Kepler, saray matematikçi­si olarak onun yerini aldı.

Kepler, Prag’da Tycho’nun yapmış olduğu olağanüstü doğru gözlemleri, İmparator Ru­dolf’un onuruna Tabulae Rudolphinae (“Ru-dolf Cetvelleri”) adıyla 1627’de yayımlanan astronomi cetvellerini ve 1628’de yayımlanan bir yıldız katalogunu hazırlamakta kullandı. Ayrıca, optik alanında da araştırma yapan Kepler, bir mercekli teleskop tasarımı yaptı ve 1604’te bir süpernova’y\ (patlayan yıldızı) inceledi. İm­parator II. Rudolf’un ölümünden sonra Prag’ dan ayrılıp Linz’e yerleşen Kepler, çalışmala­rını 14 yıl orada sürdürdü. 1629’da çağrıldığı Silezya’ya gidip kısa bir süre orada çalıştı; bir yıl sonra günümüzde Almanya Federal Cum­huriyeti’nin Bavyera eyaletinde bulunan Regensburg kentinde öldü.

Kepler Yasaları

Kepler’in bir astronom olarak en önemli ba­şarısı gezegenlerin hareketlerini açıklayan ve kendi adıyla anılan üç yasayı geliştirmiş olma­sıdır. Kopernik, Dünya’nın ve öbür gezegen­lerin Güneş çevresinde dolanırken yörünge denen dairesel yollar izlediğini ileri sürmüştü; ama bu modelle gözlem sonuçlarını bağdaştı­rabilmek için karmaşık varsayımlar yapmak zorunda kalmıştı. Kepler, Tycho’nun gözlem­lerinden yola çıkarak gezegenlerin yörüngele­rinin dairesel değil eliptik olması gerektiğini ortaya koydu. Bu önemli buluş Kepler’in 16()9’da yayımladığı ilk iki yasasının temelini oluşturdu. Gezegenlerin Güneş’e uzaklıkları ile Güneş çevresindeki dolanım süreleri ara­sındaki ilişkiyi açıklayan üçüncü yasayı da 1618’de yayımladı.

Basit bir anlatımla bu yasalar, bir gezege­nin Güneş çevresindeki yörüngesinin biçimi­ni; gezegenin yörüngesi üzerinde farklı nokta­larındaki hızını; gezegenin Güneş çevresinde­ki bir tam dolanımını tamamlaması için geçen sürenin gezegenin Güneş’e uzaklığıyla ilişkisi­ni açıklar. Örneğin, Güneş’e en yakın geze­gen olan Merkür, Güneş’in çevresindeki yol­culuğunu yalnızca 88 günde tamamlarken, Güneş’e en uzak gezegen olan Plüton için bu sürenin neden yaklaşık 250 yıl olduğu, Kep­ler’in üçüncü yasasıyla açıklanır. Kepler yasa­ları, ASTRONOMİ maddesinde çizimle açık­lanmıştır.

Kepler yasaları, yalnızca gezegenler için değil uzaydaki bir cismin çevresinde dönen başka herhangi bir cisim için de kullanılabilir. Örneğin, Dünya çevresindeki yapay uydula­rın hareketleri Kepler yasalarıyla açıklanabi­lir. Kepler yasaları, İngiliz bilim adamı Sir Isaac Nevvton’ın hareket ve kütleçekimi yasa­larını bulmasında büyük rol oynamıştır.

Kepler Yasaları

  1. Tüm gezegenlerin Güneş çevresindeki yörüngesi elips biçimindedir ve bu elipsin iki odağından bi­rinde Güneş yer alır.
  2. Bir gezegenin dönme hızı, yörünge üzerinde bu­lunduğu noktaya bağlı olarak değişir; gezegenle­rin hareketi Güneş’e en yakın oldukları noktada en hızlıdır.
  3. İki gezegenin dolanım sürelerinin karelerinin bir­birine oranı ile bu gezegenlerin Güneş’e olan orta­lama uzaklıklarının küplerinin birbirine oranı eşittir.

Değerlendirmek ister misiniz?

0 points
Upvote Downvote

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

c

Dünya Felaketi ”Kimyasal Savaş”