in , ,

İtilaf Devletleri ile Osmanlı Devleti Arasında İmzalanan ” Sevr Antlaşması “

İtilaf Devletleri ile Osmanlı Devleti Arasında İmzalanan ” Sevr Antlaşması “

İtilaf Devletleri ile Osmanlı Devleti Arasında İmzalanan ” Sevr Antlaşması “

(10 Ağustos 1920), I. Dünya Savaşı’nın galipleri olan İtilaf Devlet­leri ile Osmanlı Devleti arasında imzalanmış­tır. Osmanlı Devleti topraklarının galip dev­letler arasında resmen paylaşılması niteliğin­deki bu antlaşmayı Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tanımamış, Kurtuluş Savaşı’ nın başarıya ulaşmasıyla da uygulanma ola­nağı kalmamıştır. İtilaf Devletleri I. Dünya Savaşı’nın biti­minden sonra toplanan Paris Barış Konfe­ransında (1919) savaşta yenik düşen Alman­ya, Avusturya-Macaristan ve Bulgaristan’a ağır koşullar içeren barış antlaşmaları imza­latmışlardı. İngiltere, Fransa ve Rusya daha I. Dünya Savaşı sürerken Osmanlı Devleti’nin topraklarını paylaşmayı öngören gizli antlaş­malar yapmışlardı. Rusya’da 1917 Ekim Dev-rimi’nden sonra işbaşına gelen yeni yönetim savaştan çekilmiş ve gizli antlaşmaları da açıklamıştı. Buna karşın İngiltere ve Fransa, Yunanistan ile İtalya’yı da yanlarına alarak amaçlarını gerçekleştirmek için çaba harca­mayı sürdürdüler. İtilaf Devletleri, Mondros Mütarekesi’nin (30 Ekim 1918) imzalanmasından sonra Ana­dolu ve Trakya’da giriştikleri işgal eylemleri­ne karşı oluşan direnişin güçlenemeyeceğini, paylaşma yolundaki amaçlarına ulaşmayı en­gelleyemeyeceğini düşünüyorlardı. Ama ulu­sal güçlerin birleşmesi ve etkili olmaya başla­ması işgal altında tuttukları İstanbul’daki Osmanlı yönetimiyle bir an önce bir barış antlaşması imzalanması yolundaki çalışmalara hız kazandırdı. İtilaf Devletleri 19-26 Nisan 1920’de İtalya’ nın San Remo kentinde düzenledikleri bir toplantıda Osmanlı topraklarının nasıl payla­şılacağı konusunda anlaşmaya vardılar ve bunu 11 Mayıs 1920’de Osmanlı yönetimine bildirdiler. Ayrıca bu tasarının Ankara’da yeni toplanan TBMM tarafından da kabul edilmesi için girişimde bulundular. TBMM’ nin böylesi bir tasarıyı görüşmeye bile yanaş­madan reddetmesi karşısında baskılarını İstanbul hükümeti üstünde yoğunlaşırdılar. Hiçbir şey yapamayacak durumdaki İstanbul hükümeti ise küçük birkaç değişiklik önerisin­de bulundu. Bu arada Anadolu’daki Yunan birlikleri de Ege Bölgesi’ndeki işgallerini genişlettiler, Trakya’yı da denetimleri altına aldılar. Bu­nunla güçlerini göstermek, direnişin sürmesi durumunda Anadolu’yu tümüyle işgal edebi­leceklerini hatırlatmak istiyorlardı. İstanbul hükümeti gelişmeler karşısında kendisine bırakılanlarla yetinmekten başka bir şey yapa­mayacağını kesinkes anlayınca 10 Ağustos 1920’de Paris yakınlarındaki Sevres’de antlaşmayı imzaladı. Sevr Antlaşmasına göre Osmanlı Devleti’ ne başkent İstanbul ve çevresi ile Trakya ve Anadolu’da küçük bir toprak parçası bırakılı­yordu. İzmir merkez olmak üzere Ege Bölge si’nin kıyı kesimi ile Midye-Büyükçekmece çizgisinin batısında kalan Trakya toprakları Yunanistan’a, Batı Akdeniz ile İçbatı Anado­lu Bölgesi İtalya’ya, Güneydoğu Anadolu’ nun batısı ile Çukurova Fransa’ya veriliyor­du. Güneydoğu Anadolu’nun doğusunu da içine alan Irak ile Filistin’de İngiltere’nin, Suriye ve Lübnan’da da Fransa’nın denetimi altında manda yönetimleri oluşturuluyordu. Doğu Anadolu’da ise bağımsız bir Ermeni devleti ile özerk bir Kürt devleti kuruluyordu. Boğazlar her türlü geminin geçişine açık duruma getiriliyor, denetimi de uluslararası bir kurula bırakılıyordu. Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı’nın başında kaldırdığı kapitü­lasyonlar yeniden tanınıyordu. Osmanlı Dev­leti’nin askeri gücü sınırlandırılıyor, İstanbul ise bütünüyle silahsızlandırılıyordu. Aynı gün İngiltere, Fransa ve İtalya arasında imzalanan üçlü bir sözleşmeyle de Anadolu’da Osmanlı Devleti’ne bırakılan topraklar üzerinde eko­nomik çıkar bölgeleri saptanıyor, dolayısıyla bu yerler için tanınan egemenlik hakkı da fiilen ortadan kaldırılıyordu. Sevr Antlaşması ilgili devletlerin onayından sonra yürürlüğe girecekti. Ama Osmanlı Dev­leti’nin parlamentosu olan Meclis-i Mebusan 18 Mart 1920’de dağıldığı için antlaşmayı onaylama olanağı yoktu. TBMM de böyle bir antlaşmaya baştan karşı çıkmıştı. Antlaşma öbür devletlerin parlamentolarında da çeşitli nedenlerle onaylanmadı. Yalnız Yunanistan antlaşmayı onayladı. Hiçbir zaman geçerlik kazanmayan Sevr Antlaşması Kurtuluş Sava­şı’nın başarıya ulaşmasıyla anlamını yitirdi.

Değerlendirmek ister misiniz?

0 points
Upvote Downvote

Yorumlar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Loading…

0

Comments

0 comments

Futbol Oyuncularıyla Ünlü İspanyanın Ünlü Şehri ” Sevilla “

Ünlü Bir Osmanlı Denizcisi Olan ” Şeydi Ali Reis “