in , ,

İlk Evcilleştirilen Hayvan ” Keçi “

İlk Evcilleştirilen Hayvan ” Keçi “

Atası bayağı dağkeçisi ( Capra aegagrus ) olan evcil keçi, ilk evcilleştirilen geviş getiren hayvandır. Evcil keçilerin çok eski dönemlerden beri etinden ve sütünden yararlanılmış. Postu işlenip dericilikte kullanılmış, geliştirilen bazı yumuşak tüylü soyları insanı sıcak tutan değerli giyim eşyalarının yapımında önem kazamıştır. Ama keçiler yararlarından çok inatçılıkları ve ormanlara verdikleri zararla tanınır, fideleri ve ağaçların taze sürgünlerini yedikleri için ormanların en büyük düşmanları arasında sayılırlar. Dağlık bölgelerde yetiştirilme kolaylığı, gövde ağırlığına göre en çok süt veren hayvan olması, soğuğa ve sıcağa dayanıklılığı keçiyi birçok yerde vazgeçilmez kılan en önemli etkenlerdir. Ayrıca keçiler az besinle yetinen, yenebilecek hemen her şeyi yiyebilen, fazla bakım gerektirmeyen hayvanlardır. İyi besle­nen ve özenle bakılan keçiden çok daha iyi et, süt ve yamağı elde edilebilir.  Keçi yakın akrabası koyun gibi çiftoynaklıların gevisgetirenler grubunda yer alır. Keçiler koyunlardan kuyruklarının küçük ve yuka­rı kıvrık genellikle hem erkek, hem de dişilerinin boynuzlu olmasıyla ayırt edilebilir. Ayrıca çoğu keçi türünün erkeğinde çenesin­den aşağıdoğru uzun bir kıl tutamı (sakal) sarkar. Keçilerin kuyruk altındaki koku bez­leri koyunlarda yoktur. Dağkeçileri, yaba­nıl koyunlar gibi dağlarda yaşayan kaya­lara tırmanan ve kayalardan kayalara sıçrayan çevik hayvanlardır. Dağkeçilerinin Avrupa, Afrika ve Asya’da yaşayan, aralannda markor (Capra falconeri) ve tarların (Hemitragus cinsi) da bulunduğu dokuz türü vardır. Keçilerin erkeğine “teke”, tekenin kısırlaş­tırılmış olanına “erkeç”, dişisine “keçi”, yav­rusuna genel olarak “oğlak”, bazı yörelerde bir yaşına doğru “çepiş” denir.

Evcil Keçi Soyları

Keçilerin insanlar tarafından evcilleştirilmesi ya da eğitilmesi büyük olasılıkla İran’da başlamıştır. Günümüzde yeryüzünün dört bir yanma dağılmış birçok soyu vardır. Bunlar arasında dik ve sivri kulaklı İsviçre keçileri (Toggenburg ve Saanen soyları) çok yüksek süt verimiyle tanınır. Keçi sütü inek sütünden daha kolay sindirilebildiğinden ve daha az alerjiye yol açtığından özellikle bebekler ve hastalar için çok değerli bir besindir. İsviçre keçilerinin sütü ünlü İsviçre çikolatalarının yapımında da kullanılır. Türkiye’de süt verimiyle tanınan iki keçi soyu vardır.. Bunlar Malta (Maltız) ve Kilis keçileridir. Malta keçilerinin rengi beyazdan siyaha kadar değişir. Genellikle boyunlarının altında “küpe” denen bir çift deri uzantısı vardır. Kilis keçilerinin postu genellikle siyah, bazen kül renginde ya da alacalıdır. Türkiye’ de çok yaygın biçimde yetiştirilen kıl keçisi­nin yıllık süt verimi 130 kilogramı geçmez. Üstelik beslenme koşulları iyi değilse bu verim kolayca 50 kilogramın altına inebilir. Postunu oluşturan kaba kıllar ancak keçe ve benzeri kaba kumaşlar ile kilimlerin yapımın­da kullanılabilir. Âdını ülkemizin Ankara yöresinden alan Ankara keçisi dünyaca ünlü bir keçi soyudur. Tiftik denen ve batı dillerine “moher” adıyla girmiş olan, ipek gibi yumuşak ve ince kılları, dokuma sanayisinde büyük değer taşır. 1830’lara kadar Ankara keçisi ve tiftik üreti­mini tekelinde tutan Türkiye 1839’da İngilte­re’de tiftik (moher) işleme sanayisinin kurul­masıyla dış satışlardaki payını yitirmeye baş­ladı. Günümüzde Türkiye dışında Güney Afrika Cumhuriyeti, ABD, Avustralya, Ar­jantin, Lesotho, SSCB ve Yeni Zelanda Ankara keçisini yetiştiren ve tiftik üreten başlıca ülkelerdir. Türkiye’de ise 1960’larda 5,5 milyon dolayında olan,Ankara keçisi 1984’te 2 milyonun altına düşmüştür.” ”

Değerlendirmek ister misiniz?

0 points
Upvote Downvote

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Süper Güç ” Çin Halk Cumhuriyeti “

Annelerinin Ceplerinde Yaşayan Sevimli Canlılar ” Keseliler “