in ,

En çamurlu akarsu “Sarı Irmak”

SARI IRMAK ya da Huang He, Çin’in Yangtze Irmağı’ndan sonra ikinci uzun ırma­ğıdır. Bu akarsuya verilen Sarı Irmak adı, taşıdığı ve yatağında biriktirdiği sarı renkli ince topraktan kaynaklanır. 5.464 km uzunlu­ğunda olan Sarı Irmak, Tibet’te doğar ve Çin Halk Cumhuriyeti’nin doğusundaki Sarı Deniz’e dökülür.

Dünyanın en çamurlu akarsuyu olan Sarı Irmak Çin’in büyük ırmaklarından en kuzey­de olanıdır. Denizden 4.500 metre yükseklik­teki dağlardan doğan Sarı Irmak yaylaları aşarak basamak basamak alçalır. Her inişte dar boğazlardan geçer ve akışı sık sık kesinti­ye uğrar. Bu sırada ırmağın akışı çok hızlı olduğundan ulaşıma elverişli değildir. Kuzey Çin Ovası’nı geçerken sığlaştığından ancak küçük tekneler yol alabilir. Irmağın yalnızca son 40 kilometresi ulaşıma uygundur. Zheng-zhou (Çöngçou) yakınındaki Halkın Zaferi Kanalı ise San Irmak’ı kuzeyindeki Wei Irmağı’na bağlar. Bu kanal, çunke adı verilen Çin’e özgü yelkenli teknelerin başka tekneler­le birlikte Wei Irmağı ve Büyük Kanal yoluyla kuzeydeki Tiençin (Tianjin) limanına ulaşma­larım sağlar.

Uzun yolculuğu boyunca çok miktarda kum ve toprak sürükleyen San Irmak’ın yatağı gittikçe yükselmektedir. Irmağın çevresindeki topraklardan daha yüksekte akmasına neden olan bu durum sulamayı kolaylaştırır, ama bir yandan da büyük taşkınlara, dolayısıyla can ve mal kaybına yol açar. Taşkınları önlemek için setler ve barajlar yapılmıştır. Irmağın taşıdığı ince sarı toprak pirinç ve darı yetiştir­meye elverişli olduğundan, ovada nüfus çok yoğundur. Ama, taşkın zamanlarında Sarı Irmak bentleri aşarak Kuzey Çin Ovası’nı sular altında bırakır. Binlerce insan boğulur­ken, ürünlerin yok olması yüzünden binlerce­si de açlıkla karşı karşıya kalır.

Taşkınlar San Irmak’ın pek çok kez yatağı­nı değiştirmesine de yol açmıştır. 1852’den bu yana ırmağın ağzı eski yerinin kuzeyine doğru 400 kilometreden fazla kaymıştır. Taşkınları denetim altına almak ve elektrik enerjisi elde etmek için Zhengzhou’un batısında büyük bir baraj ve hidroelektrik santral yapılmıştır. Bir başka büyük baraj ve hidroelektrik san­tral da Lanzhou’un (Lançou) batısındadır.

Değerlendirmek ister misiniz?

0 puanlar
Upvote Downvote

Yorumlar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Loading…

0

Comments

0 comments

Dünyanın Evrimi ” Buzul Çağı “

Akdeniz’de Bulunan İngiliz Kolonisi ” Cebelitarık “