in , ,

Çekinilen Deniz Canlısı ” Deniz Anası “

Çekinilen Deniz Canlısı ” Deniz Anası “

Şemsiye ya da çan biçiminde­ki gövdeleriyle denizde ağır ağır salınır gibi yüzen denizanalannı tanımayan pek yoktur. Bu omurgasız deniz hayvanlarının pelte gibi yumuşak ve yarı saydam gövdesi yüzde 99 oranında sudan oluşur. Bu yüzden dalgalarla sürüklenip kıyıya vurduklarında güneşin sı­caklığıyla yavaş yavaş erirler. Mercanlar, hidralar ve denizşakayıklanyla birlikte hayvanlar âleminin knitliler ya da selentereler bölümünde sınıflandırılan denizanalarının bütün denizlere dağılmış 200 kadar türü vardır. Bu türlerden bir bölümü minik bir su damlacığı büyüklüğünde olduğu halde bazılarının çapı 3,5 metreyi bulur. Küçük olanlar genellikle saydam ya da uçuk pembe ve mavi tonlanndaki gövdeleriyle çok güzel görü­nümlü hayvanlardır; bazdan da geceleri ışık sa­çarak denizde yakamozlar oluşturur. Denizanaları şemsiye ya da çan biçimindeki gövdelerinin kenarını bir halka gibi çepeçevre saran kas liflerini kasıp gevşeterek yüzerler. Kasılma sırasında gövdenin içindeki su dışarı atılınca denizanası da suyun içinde yukan ya da ileri doğru hareket eder. Hayvanın hem beslenmesine yardımcı olan, hem de duyu organı işlevini gören çok sayıda dokunacı vardır. Duyu organı olan ince ve küçük dokunaçlar şemsiyenin kenarlarını bir saçak gibi çevrelerken, besinleri yakalamaya yara­yan dört ya da daha fazla sayıda büyük dokunaç da gövdenin tam ortasından aşağı doğru sarkar. Bu iri dokunaçlann gövdenin altında birleştiği noktada hayvanın geniş mi­desine açılan ağzı bulunur. Gövdenin çevre­sinde belirli aralıklarla dizilmiş olan küçük pigment kümecikleri de göz işlevini görür. Aynca hayvanın suda denge sağlamasına yar­dımcı olduğu sanılan başka duyu organları da vardır. Kilitlilerin çoğu gibi denizanalannın yaşam çevriminde de bir yere bağlı olarak yaşayan “polip” ve suda serbestçe yüzen “medüz” evreleri birbirini izler. Eşeyli üremeyle oluşan döllenmiş yumurtalardan çıkan oval larvalar denizin dibine inmeden önce bir süre suda yüzerler. Sonra dipte bir yere tutunarak polip evresine girdiklerinde gövdenin üst ucunda dokunaçlarla çevrili bir ağız oluşur. Ardından “tomurcuklanma” denen eşeysiz üremeyle gövdede üst üste binmiş halkalar belirir ve bu halkaların her biri polipten ayrılıp suda ser­bestçe yüzmeye başlar. Bu hareketli medüz evresine giren yavrular olgunlaşarak erişkin birer denizanasına dönüşür ve bu çevrim böylece yinelenir. Erişkin denizanalannın ço­ğu deniz yüzeyine yakın kesimlerde, bazıları derin sularda yaşar. Denizanalannın dokunaçlan yakıcı kapsül­lerle donanmıştır. Hayvan bu hücrelerden salgıladığı yakıcı sıvıyla küçük deniz hayvan-lannı etkisiz duruma getirir ve dokunaçlanyla kavrayarak ağzına doğru çeker. Tropik deniz­lerde yaşayan bazı küçük denizanalannın çarpması son derece tehlikelidir. Örneğin Avustralya ile Malezya arasındaki denizlerde yaşayan, kutu gibi dikdörtgen gövdeli bazı denizanalannın zehri insanı birkaç dakika  içinde öldürebilir. Oysa Türkiye’yi çevreleyen denizlerde en çok Aurelia aurita türünden zehirsiz denizanaları yaşar. Gene knitliler bölümünde, denizanalanna çok benzeyen ama aralannda akrabalık iliş­kisi olmayan bir grup hayvan daha vardır. Bunlardan fizalyanın (Physalia physalis) gazla dolu iri gövdesi suyun üstünde bir balon gibi yüzer. Gövdesinin altından aşağıya doğru sarkan dokunaçlarının uzunluğu da 50 metre­yi bulur. Yakıcı zehir hücreleriyle donanmış olan bu dokunaçlar uskumru büyüklüğündeki balıklan bile bir dokunuşta etkisiz duruma getirebilir. Bazen fizalya sürüleri yaşadıkları tropik ve astropik bölgelerin uzağındaki kıyı­lara doğru sürüklenerek buralarda yüzen insanlara zarar verebilir. Yunan mitolojisindeki Perseus’un öldürdü­ğü Medusa’yı gösteren resimlerde, bu canavarın başından saç yerine kıvrım kıvrım yılanlar çıkar. Denizanalannın dokunaçlan Medusa’ nın yılan saçlannı ammsattığı için bu hayvan­lar medüz adıyla da bilinir. Oysa medüz yalnız denizanalannda değil knitlilerin hemen hepsinde görülen bir gelişme evresidir.” ”

Değerlendirmek ister misiniz?

0 points
Upvote Downvote

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Üzümsü Meyvelere Sahip Gösterişli Çicek ” Kartopu Çiceği “

Eşi’nin Yerine Gebelik Dönemi Yaşayan Canlı ” Deniz Atı “