in ,

Arpalar hiç bu kadar faydalı olmamıştı

ARPA dünyanın hemen her yerinde tarımı yapılan önemli bir tahıl bitkisidir. Bütün tahıllar gibi taneleri (tohumları) için yetiştiri­len bu bitkinin değişik türleri ve çeşitleri buğdaygiller (Gramineae) familyasının Hordeum cinsini oluşturur. Arpa taneleri bir eksenin çevresinde başak oluşturacak biçimde dizilmiştir. Bu tohumlardan her birini saran zarsı kılıflara “kavuz”, kavuzların uzantısı olan ince, uzun ve kırılgan telciklere de “kılçık” denir. Bu kılçıklar harman sırasında kırılarak taneler­den ayrılır.
Arpa, değişik iklimlere kolayca uyum sağ­layabilen çok dayanıklı bir bitkidir. Tarih ön­cesi yerleşmelerin yıkıntılarında ve mezarla­rında bulunan yanmış arpa taneleri bu tahılın insanın en eski besinlerinden biri olduğunu gösterir. Mısır’da İÖ 5000, Mezopotamya’da ekmeği tıkız ve sert olur. Oysa buğday ekme­ği kabarık ve hafiftir; bu yüzden zamanla unluk tahıl olarak arpanın yerini buğday almıştır.
Arpa hızla gelişip olgunlaştığı ve fazla yağış istemediği için birçok ülkede yetiştirilebilir. Bitkinin bütün gelişmesini iki ay içinde ta­mamladığı Kuzey Kutup Dairesi’nde ve ikli­min son derece sıcak ve kurak olduğu Kuzey Afrika’da bile arpa tarımı yapılır. Tibet  deniz düzeyinden 4.500 metre yükseltideki yaylalarında da arpa yetiştirilmektedir.

 

Arpa başağındaki taneler iki ya da altı sıra halinde dizilmiştir. Tanelerin üstündeki ka­vuzlar bazı çeşitlerde açık, bazılarında koyu renklidir; bazı arpalarda ise hiç kavuz yoktur Avrupa’da daha çok iki sıralı, Kuzey Ameri­ka’da en çok altı sıralı arpa ekilir. Türkiye’nin İç ve Doğu Anadolu bölgelerinde iki sıralı, deniz iklimine açık bölgelerde ise altı sıralı arpa çeşitleri yaygındır.

Sonbaharda ekilen “kışlık arpa” çeşitleri de vardır. Ama dünya arpa üretiminin büyük bölümünü ilkbaharda ekilen “yazlık arpa” çeşitleri oluşturur. Bazen kuru yem bitkileri­nin ve yoncaların arasına koruyucu ürün olarak da yazlık arpa ekilir. Böylece, arpa tohumlarından kısa bir süre sonra aynı tarlaya ekilen yem bitkileri daha sağlıklı gelişir ve daha yüksek verim alınır.
Dünyadaki toplam arpa üretiminin yarısın­dan çoğu, özellikle çiftlik hayvanları için kırılmış taneler halinde (arpa kırması) yem olarak kullanılır. Ürünün büyük bölümü de malt yapımına ayrılır. Arpa tanelerinin önce ıslatılıp çimlenmeye bırakılması, sonra kuru­tulmasıyla elde edilen malt bira sanayisinin hammaddesidir. Bira, su ve bira mayası katıl­mış maltın mayalanmasıyla üretilir. bira ve biracılık). Ayrıca birçok ülkede kavuzları ayıklanıp parlatılmış arpa taneleri (nemce ya da nemse arpası) çorba ve lapa yapmakta kullanılır.
Arpa dünyada buğday, pirinç ve mısırdan sonra dördüncü sırayı alan en önemli tahıl bitkisidir. En büyük üreticiler SSCB, Kana­da, Çin ve Fransa’dır. Türkiye’de de buğday­dan sonra en çok yetiştirilen tahıl olarak bütün bölgelerde ekilir. Kıraç topraklarda buğdaydan daha yüksek verim sağladığı için, özellikle İç Anadolu Bölgesi’nin buğday tarı­mına pek elverişli olmayan kesimlerinde arpa ekimi ön plana geçmiştir.

Değerlendirmek ister misiniz?

0 puanlar
Upvote Downvote

Yorumlar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Loading…

0

Comments

0 comments

Uçurtmalardan çıkan müzik sesleri

Kimyasal silahtan Sinek ilacı yapmak