in ,

Komedi Nedir?

KOMEDİ

Çağdaş tanımıyla komedi, güldü­rücü bir konuya ya da öyküye dayalı, şakala­rın yer aldığı, kişilerin sık sık gülünç durumla­ra düştüğü, mutlu sonla biten bir oyundur. Fars adı verilen ve kaba bir mizah anlayışına dayanan en basit komedi türünde yazar, izleyicileri güldürmek amacıyla gülünç ve abartılı durumlar yaratır. Daha derin ve karmaşık bir içeriği olan, karakterlerleri usta­lıkla çizilmiş komediler de vardır. Bu tür komediler daha çok toplumsal davranış ve töreleri alaya alır.

Komedinin kökeni Eski Yunan kültürüne dayanır. Konusu, tanrıların buyrukları ve yazgının değişmezliği karşısında insanın çare­sizliği ya da kralların, kahramanların serüven­leri olan trajedinin tersine, komedi de sıradan kişiler ve olaylar yer alır. Yunan komedisinin en ünlü adı İÖ 5. yüzyılda yaşamış olan Aristofanes’tir. Aristofa-nes’in oyunlarında Atina mahkemeleri ya da Atina-Isparta Savaşı gibi güncel konular işle­nir. Bir yüzyıl sonra bir başka Yunanlı yazar olan Menandros, entrikacı köle, sevdalı deli­kanlı, asalak ya da beleşçi gibi kalıplaşmış tiplere yer verilen bir komedi türü geliştirdi. Menandros’un oyunları, İÖ 3. ve 2. yüzyıllar­da Plautus ve Terentius gibi Romalı oyun yazarlarınca örnek alındı. Orta çağda “komedi” sözcüğü, günlük dille yazılmış ve mutlu sonla biten her türlü öykü­yü kapsayan bir anlam kazandı. Bu dönemde komedinin sahne ile bağlantısı koptu. Röne­sans’ta yeniden sahnede oynanmak için ko­medi yazılmaya başlandıysa da, bu oyunlarda basmakalıp gülünç karakterler canlandırılıyor­du. İtalya’da bir halk tiyatrosu olan Commedia dell’arte bu yaklaşımı 16. ve 18. yüzyıl arasında özgün bir komedi türüne dönüştürdü. Arlecc-hino, Colombina ve Pantalone gibi tiplerin yaratıldığı bu oyunlar bütün Avrupa’da özellikle Fransa’da yaygınlaştı ve İngiltere’de pantomi­min temelini oluşturdu (bak. Pantomim).

16. yüzyıl sonları ve 17. yüzyıl başlarında trajedi ve komedi türünde oyunlar yazan büyük İngiliz şair William Shakespeare, ko­nularını gerçek yaşamdan seçerek canlı ve inandırıcı kahramanlar yarattı. “Kaba güldü­rü” olarak nitelendirilen farsın tersine, Shakespeare’in komedileri genellikle “ince güldürü” niteliği taşır. (1611-12) gibi son dönem oyunlarında ise komedi ve trajedi öğeler, kaynaşm.ştır. 7 yüzyılın en ünlü Fransrz komedi yazan ise gülmece yoluyla toplumdaki yozlaşmaya par­mak basarak toplumu düzeltmek amacı­nı güden oyunlarıyla Moliere idi.

18.yüzyılda iki tür komedi gelişti. İngilte­re’de 1660’ta, Kral II. Charles’ın tahta çıkma­sı üzerine, Cromvvell döneminden beri kapalı olan tiyatrolar yeniden açıldı. Bu dönemde “töre komedisi” (bazen restorasyon komedisi de denir) adı verilen komediler ortaya çıktı. İnsan ilişkilerini eğlendirici bir biçimde ele alan, ama gerçek yaşamla pek ilgisi olmayan olayların yer aldığı bu tür komedinin İngilte­re’deki yazarları arasında en ünlüleri Congre-ve, Sheridan ve Goldsmith’di. Öteki komedi türü ise güldürmekten çok gözyaşı döktüren “duygulu komedi”ydi. Toplumda geçerli töre­leri ve davranışları yeren töre komedisi saray­lıların beğenisine seslenirken, duygulu kome­dide yeni oluşan orta sınıftan karakterler yer alıyordu. Bunlar doğuştan iyi olan ve karşılaştıkları kötülüklerle bir tür ahlak sına­vından geçen kişilerdi. Sınavın başarıyla so­nuçlanması beklenmedik bir mutlu sonla ödüllendirilirdi.

19. yüzyılda Fransa’da Eugene Labiche ve Georges Feydeau gibi yazarlar farslar yazar­ken, İngiltere’de çok az sayıda komedi yazıl­dı. Bu dönemde yazılmış en iyi komedilerden biri Oscar Wilde’ın The Importance of Being Earnest (1895; “Ciddi Olmanın Önemi”) adlı yapıtıdır.

Çağdaş komediler sinema ve televizyonla yeni bir boyut kazandı. Bunlar arasında aşk ve cinselliğin gülünç yanlarıyla alay eden romantik oyunlar bulunduğu gibi, “soytarı” tipli, şapşal karakterlere dayanan, “sille to­kat” türünde maskaralıkların yer aldığı güldü­rüler de vardır. Birçok ülkede radyo ve televizyon programlarında en çok rastlanan öğelerden biri “durum komedi”sidir. Bu tür komediler, sıradan insanların başına gelen gülünç olaylar üzerinde yoğunlaşan bir dizi gösteriden oluşur.

Değerlendirmek ister misiniz?

0 points
Upvote Downvote

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Dünya Felaketi ”Kimyasal Savaş”

Adamlar ”Para”yı Buldu!!